The Complete Dharma of a Monk – shlok 38

पद्मनन्दि पंचविंशतिका धर्मोपदेशामृत श्लोक 38

Padmanandi Panchvinshatika Dharmopadeshamrit

३८) आचारो दशधर्मसंयमतपोमूलोत्तराख्या गुणाः मिथ्यामोहमदोज्झनं शमदमध्यानाप्रमादस्थितिः । वैराग्यं समयोपबृंहणगुणा रत्नत्रयं निर्मलं पर्यन्ते च समाधिरक्षयपदानन्दाय धर्मो यतेः ।। ३८ ।।

टीका-यतेः मुनीश्वरस्य धर्मः। धर्मः अक्षयपदानन्दाय भवति मोक्षाय भवति। तमेव धर्मं दर्शयति। आचारो धर्माय भवति। दशधर्म-संयम-तपो-मूलोत्तराख्याः गुणाः धर्माय भवन्ति। आचारस्तु पंचप्रकारः ज्ञानाचारः दर्शनाचारः चारित्राचारः तपा (पंचा) चारः, वीर्याचारः। धर्मः दशभेदः दशलाक्षणिकः। संयमस्तु द्वादशभेदकः। तपस्तु द्वादशभेदकम्। मूलगुणास्तु अष्टाविंशतयः (विंशतिः)। उत्तरगुणास्तु बहवः सन्ति। सर्वे पूर्वोक्ताः गुणा धर्माय भवन्ति। मिथ्यामोहमदोज्झनं धर्माय भवति। शमः उपशमः दमः इन्द्रियदमनं ध्यानं तन्मध्ये द्वयं श्रेष्ठं धर्मशुक्लौ अप्रमादस्थितिः प्रमादरहितस्थितिः धर्माय भवति। वैराग्यं च धर्माय भवति। समयोपबृंहणगुणाः सिद्धान्तवर्धनगुणाः धर्माय भवन्ति। निर्मलं रत्नत्रयं धर्माय भवति। पर्यन्ते च अन्तावस्थायां समाधिमरणं धर्माय भवति। यतेः सर्व धर्म (सर्वो धर्मः) मोक्षाय भवति। दर्शनेन विना सम्यक्त्वेन विना स्वर्गाय भवति ॥ ३८ ॥

अर्थ – ज्ञानाचारादिस्वरूप पाँच प्रकारका आचार; उत्तम क्षमादिरूप दस प्रकारका धर्म, संयम, तप तथा मूलगुण और उत्तरगुण; मिथ्यात्व मोह एवं मदका परित्याग; कषायोंका शमन, इन्द्रियोंका दमन, ध्यान, प्रमादरहित अवस्थान; संसार, शरीर एव इन्द्रियविषयोंसे विरक्ति; धर्मको बढ़ानेवाले अनेक गुण, निर्मल रत्नत्रय, तथा अन्तमें समाधिमरण; यह सब मुनिका धर्म है जो अविनश्वर मोक्षपदके आनन्द (अव्याबाध सुख) का कारण है।। ३८ ।।

The Dharma of a monk, which leads to the bliss of the imperishable state (liberation), consists of the following:
right conduct in its five forms;
the virtues known as the ten kinds of Dharma, self-restraint, and austerity;
the fundamental and supplementary virtues;
the abandonment of false belief, delusion, and pride;
tranquility of passions, control of the senses, meditation, and a state free from negligence;
detachment from the world, the body, and sense-objects;
the virtues that strengthen the scriptures;
the pure Three Jewels (right faith, right knowledge, and right conduct);
and finally, death in perfect equanimity (samādhi-maraṇa).

All these together constitute the Dharma of an ascetic, which is the cause of the eternal joy of liberation.

श्लोक 39

द्वादश वर्षीय स्वाध्याय पाठ्यक्रम पद्मनन्दि पंचविंशतिका सारांश

Home page – पद्मनन्दि पंचविंशतिका Padmanandi Panchvinshatika

श्लोक 1 -7 | श्लोक 8 -13 | श्लोक 15-16 | श्लोक 17-18 | श्लोक 19-20 | श्लोक 21-22 | श्लोक 23-24 | श्लोक 25-26 | श्लोक 27 | श्लोक 28 | श्लोक 29 | श्लोक 30 | श्लोक 31 | श्लोक 32-33 | श्लोक 34-35 | श्लोक 36 | श्लोक 37 |

पद्मनन्दि पंचविंशतिका स्वाध्याय

जैन धर्मं और दर्शन Jain Dharm Aur Darshan

Download PDF

पद्मनन्दि पंचविंशतिका Padmanandi Panchvinshatika.pdf